Paarden & insecten: Zo kom je van die plaaggeesten afPaard en ruiter worden in de zomermaanden vaak lastig gevallen door vliegende plaaggeesten die om hen heen vliegen. Terwijl je paard druk met zijn manen schudt en met zijn staart zwiept, vraag jij je als eigenaar af, wat je kunt doen om je paard te helpen. En dan het liefst op een natuurlijke manier, zonder je paard met chemische middelen te belasten. Onze natuurgeneeskundige Angelica geeft je tips en legt gelijk uit dat vliegen niet alleen lastig, maar ook gevaarlijk kunnen zijn.

Welke insecten veroorzaken problemen voor je paard?

Veel insecten zijn niet alleen lastig - ze kunnen ook voor onrust zorgen, allergieën opwekken, wonden infecteren en ontstekingen verergeren. In de maanden mei tot augustus worden sommige paarden nerveuzer door de constante aanvallen van de plaaggeesten. De steeds terugkerende stress en alertheid kunnen er voor zorgen dat paarden vermageren en dat de conditie achteruit gaat.

Naast de zichtbare overlast die de vliegen opleveren voor paard en ruiter, laten ze ook nog jeukende en pijnlijke plekken achter. Wanneer het paard veel gaat schuren kunnen wonden ontstaan, die op hun beurt weer kunnen gaan ontsteken. Een ander gevaar van de steken zijn de ziektes die de lastpakken kunnen overbrengen. De volgende insecten kunnen je paard flink dwarszitten:

Echte vliegen

Tot de familie van echte vliegen hoort o.a. de stalvlieg, die, zoals de naam al zegt, graag in stallen verblijft. Deze stekende vlieg is een typische overdrager van ziektes, doordat deze met zijn palpen bacteriën overbrengt.

Andere ondersoorten van de echte vliegen steken bijna niet, maar zuigen graag traanvocht op. Je herkent vast wel het beeld van de grote hoeveelheden vliegen, die in de zomermaanden, rondom de ogen van je paard zitten. Met hun beharing kunnen ze bacteriën zoals streptokokken en stafylokokken overbrengen die het bindvlies kunnen aantasten.

Typische kenmerken van een bindvliesontsteking (conjunctivitis) zijn sterk tranende ogen en een rood bindvlies, dat opgezet kan zijn. Ook de oogleden kunnen opzwellen. Het getroffen oog jeukt, doet pijn en is gevoelig voor licht.

Knutten en kriebelmuggen

Knutten (Culicoides-muggen) houden zich, van mei tot oktober, graag in windstille en vochtige gebieden op. Terwijl de kriebelmug vooral, van mei tot september, in de buurt van stroompjes en beekjes te vinden is. Beide muggensoorten zwermen vooral in de schemering rond, maar de kriebelmug zal je paard ook ´s nachts lastig vallen. Ze steken het liefst in gebieden met dunne beharing, zoals de manenkam, staartaanzet en de buik.

Beide muggen scheiden bij het bloedzuigen een vloeistof uit die veel jeuk veroorzaakt, waardoor het paard zal gaan schuren. Daardoor kan de steek, die begint als een kleine speldenprik, uitgroeien tot akelige wonden. Ontstaan er bij je paard kleine wondjes op het hoofd, de nek en het kruis, dan kan er sprake zijn van zomereczeem. Dit is een allergische reactie op het speeksel van stekende insecten die, door het binnendringen van bacteriën, kunnen gaan ontsteken. Niet alleen knutten en kriebelmuggen kunnen hiervoor verantwoordelijk zijn, maar ook anders stekende muggen kunnen deze allergische reactie oproepen.

Teken

Teken kunnen bij paarden de ziekte van Lyme of babesiose overdragen. De teken bijten zich het liefste vast op moeilijk bereikbare plekken, zoals de elleboog, de liezen, het hoofd of de hals. De schapenteek (Ixodes ricinus) is de meest voorkomende teek. Met name in het voorjaar en de nazomer wordt deze het meest gevonden. De teek zit graag verstopt in het kreupelhout of lang gras. Van daaruit wachten ze geduldig af tot er een prooi langskomt. Vooral weidepaarden, die in gebieden lopen die grenzen aan kreupelhout lopen groter risico.

DazenDazen

Dazen zijn actief tussen mei en oktober. Ze vallen dan paarden, koeien en ook mensen aan. Doordat ze niet zo goed kunnen zien, oriënteren ze zich op donkere objecten zoals lichamen. Vooral donkere objecten die bewegen en een sterke (zweet)geur hebben, vallen op. Een galopperend paard is zeer geliefd.

In onze omgeving zijn dazen gelukkig geen overdragers van ziektes, maar een beet is zeer pijnlijk en kan erg jeuken en allergieën opwekken.

Hoe kan je je paard beschermen?

Om ziektes of voortdurende irritatie zo veel mogelijk te voorkomen, kan je een aantal maatregelen nemen.

Bescherming door kleding of deken

Om je tegen dazen te beschermen is het advies voor paard en ruiter, om lichtgekleurde kleding te dragen. Een fijnmazige vliegendeken brengt verlichting in het voorjaar, de zomer en de herfst en beschermt tegen de knutten en kriebelmuggen. Let bij de aanschaf van de deken op de pasvorm en het materiaal. De stof moet goed ademend zijn en overal goed aansluiten. De vliegen die rondom het hoofd vliegen, kunnen met een vliegennetje of vliegenmasker geweerd worden.

Bescherming door vliegenvallen

In de wei kunnen dazenballen neergezet worden. Deze zijn zeer effectief, doordat ze voor insecten zeer aantrekkelijk zijn. De zwarte bal lijkt voor de parasieten op het lichaam van een prooidier. Ze worden hierin gevangen en kunnen je paard niet meer tot last zijn.

Ook met een speciale lamp kan je vliegende insecten bestrijden zonder chemische middelen in te hoeven zetten. Plakstrips zijn ook effectief, maar kijk hiermee wel uit wanneer er ook vogels door de stal vliegen.

Weidemanagement

Onder weidemanagement verstaat men aangepaste weidetijden. Je kunt je paard tegen knutten en kriebelmuggen beschermen door alleen tussen 10 uur en 16 uur weidegang toe te staan. De periode waarop het druk is met muggen staat je paard veilig op stal. Ook bij wind en regen zul je weinig muggen zien en kan je paard veilig naar buiten.

Het ideale weiland ligt ver van water en grenst niet aan kreupelhout, maar helaas is dat een maatregel die niet zo eenvoudig te nemen is.

Afweermiddelen

Afweermiddelen doden de insecten niet, maar verdrijven ze wel. Ze maskeren de geur van het paard, en houden de insecten daardoor op afstand. De werkzaamheid is alleen niet onbegrensd. Veel paardeneigenaren vragen zich af of een afweermiddel altijd chemisch moet zijn. De synthetische werkzame stoffen DEET en Icardin zijn zeer effectief in de afweer, alleen het gebruik is omstreden. Natuurlijke alternatieven zijn gebaseerd op de werkzame kracht van etherische oliën: lavendel, geraniol, neemolie, citroenolie, kruidnagel, anijs, tea tree en ceder.

Weide- en stalhygiëne

Hygiëne, in de stal, paddock en weide is vaak al een belangrijk stap in strijd tegen de insectenplaag. Let erop dat de paardenmest regelmatig wordt opgeruimd. In de stal bieden nat stro, vochtig hooi, kuilvoer, volle afvalemmers en vooral potstallen uitstekende broedplaatsen voor insecten. Emmers met water moeten, na gebruik, leeg en op zijn kop weggezet worden zodat ze goed kunnen opdrogen.

Met een schone stalgang, een droge box en een afgedekte regenton, wordt de levensruimte van insecten sterk begrensd. Idealiter ligt de mesthoop ver van de stal. Het dagelijks uitmesten, opruimen van etensresten en het droogmaken van de voerbak zijn een goede start om een overschot aan vliegen te voorkomen.

Wanneer je deze maatregelen in acht neemt, kan je de hoeveelheid insecten beperken en voor meer rust zorgen. Je paard zal je dankbaar zijn!

Welke tips heb jij ter voorkoming van vliegen en insecten? Laat een reactie achter om ons er meer over te vertellen.